Op zoek naar Batavia

Ruim driehonderd jaar lang was Batavia de hoofdstad van de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC) en van Nederlandsch Indië. Vandaag de dag heeft de metropool Jakarta een groot deel van wat ooit de “koningin van het oosten” werd genoemd opgeslokt en uitgewist. Maar niet alles is verdwenen. Het oorspronkelijke Raadhuisplein met het Gouvernementsgebouw, het postkantoor en het Café Batavia is zelfs helemaal opgeknapt en bijna iedereen die Jakarta gaat verkennen komt er vroeg of laat terecht. Met de living statues doet de sfeer hier denken aan de Dam.                                                                          Ik maak een rondje en duik café Batavia in om wat koloniale sfeer te snuiven bij de jaren ’40 inrichting en een collectie foto’s van de Oranjefamilie rond 1950. Origineel is het café echter niet want het blijkt pas in 1992 te zijn opgericht, maar de koloniale stijl is goed getroffen.

Interessanter is het om het verdwenen Batavia te zoeken in de richting van de haven. Ik loop naar het Kali Besarkanaal. Dit is een groot kanaal dat uitloopt in de Sungai Ciliwungrivier. Ooit was dit dé grote toegangsweg tot Batavia. Hier vertrokken de boten vol voorraden terug naar Nederland. Kali Besar is nu een verwaarloosde gracht waarin stinkend afval drijft. Vreemd genoeg zijn aan de kaden enorme schijnwerpers geplaatst om dit treurige verval ’s avonds nog eens goed te verlichten. Vroeger stonden langs het kanaal de grote handelshuizen en kantoren van Nederlandse firma’s. Sommige van die prestigieuze panden zijn vervallen en deels ingestort of dicht gespijkerd. Hier en daar scharrelen een paar daklozen rond die misschien in deze gebouwen overnachten.          Even verderop stuit ik op een ophaalbrug naar Amsterdams model, de Hoenderpasarbrug. Deze brug dateert uit 1628 en wordt zo genoemd omdat in vroeger eeuwen op deze plek traditioneel de groenten- en hoendermarkten werden gehouden. Vlak naast de brug loopt een lawaaierige verkeersweg.

Nog dichter bij de haven vind ik een gebouw dat een voormalig logement voor zeelieden van de VOC moet zijn geweest. Het bestaat uit lange rijen kamers en er blijken nu veel arbeidsmigranten uit andere delen van Java te wonen. Voor de meeste kamers hangt een kooitje met een vogel en enkele mannen zijn bezig met de verzorging van hun vogel. Het is me al eerder opgevallen hoe gek Javanen zijn op het houden van een vogel in een piepklein kooitje.

Verderop is een voormalige timmerwerkplaats van de VOC die helemaal is gerestaureerd en waarin nu een het VOC restaurant is gevestigd. Ik eet er een smakelijke gado gado en dool nog verder het havengebied in. Ik kom langs het restant van een fort waarvan nog een gerestaureerde toren overeind staat, steek een drukke weg over en kom in een armoedige buurt waar zich de oude vismarkt blijkt te bevinden, herkenbaar aan het rode pannendak. Er wordt nog steeds vis verhandeld, maar op dit moment niet omdat het al middag is.          De hal oogt bouwvallig en het dak zit vol gaten. Een groepje mannen heeft een hoekje van de hal als woon en slaapkamer ingericht, compleet met een TV. Als ze horen dat ik uit Nederland kom vinden ze het geen probleem als ik ze fotografeer in hun povere woonomgeving. Een van de mannen wijst op het dak en roept “Belanda, Belanda……”                                                                                              Blijkbaar is men nog niet vergeten dat deze gebouwen van Nederlandse oorsprong zijn. Het marktcomplex blijkt nog een paar uitlopers te hebben en ik loop gebukt door een smalle donkere gang en kom bij met houten schotten afgetimmerde hokken waarin ook mensen schijnen te wonen. Ik wordt begroet met selamat siang en allerlei nieuwsgierige vragen in het Bahasa waarop ik geen ander antwoord weet  dan: “I am from Belanda…”                                                                                  Dat ene woord laat steeds een lach verschijnen op de gezichten want loopt hier niet vaak een blanke rond. Op een of andere manier ervaar ik de geest van Batavia op deze plek sterker dan op het toeristisch opgepoetste Stadhuisplein. Deze sloppen rond de haven staan op historische grond en het leven is er sinds de tijd van de VOC gewoon steeds door gegaan. Altijd zijn er mensen geweest die de oude gebouwen bleven gebruiken en in leven hielden. Als markt, als krotwoning of slaapplaats en mogelijk ook voor dingen die men liever voor het daglicht verborgen hield.                                                                                         .

Het is niet toegestaan om foto’s zonder toestemming te kopiëren of te downloaden

Klik op de foto voor een vergroting

indonesie-3626

Het voormalige Gouvernementsgebouw

indonesie-3627

Nederlandstalige bordjes in het gebouw waar vroeger de Nederlandsche Handels Maatschappij was gevestigd.

indonesie-3641

Café Batavia

indonesie-3684

Toren van voormalig fort bij de haven

indonesie-3654

Kali Besar, de belangrijkste gracht ten tijde van Batavia

indonesie-3708

De Hoenderpasarbrug

indonesie-3649

indonesie-3670

Het VOC restaurant in de voormalige timmerwerkplaats

indonesie-3659

bewoner van voormalig logement voor zeelieden van de VOC

indonesie-3697Daklozen wonen in en om de vismarkt

indonesie-3694

indonesie-3709

indonesie-3637

Voormalig groot warenhuis in het centrum van Batavia

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s